Ondanks een stevige basis met gemeenschappelijkheden zijn de cultuur- en gemeenschapscentra in Vlaanderen en Brussel zeer divers. Elk hebben ze hun specifieke mogelijkheden en beperkingen qua middelen, infrastructuur en lokale context die o.a. mee bepaald wordt door demografische, culturele en geografische aspecten. En voor alle duidelijkheid: dat is goed. Dit is een oproep aan de cultuur- en gemeenschapscentra om in de toekomst nog meer een eigen identiteit te ontwikkelen en in te zetten op dat uniek profiel.

Net vanuit die rijke en gevarieerde praktijk bouwen we samen met alle cultuurcentra, en graag in dialoog met de lokale besturen en de brede cultuursector, aan een nieuw model voor het cultuurcentrum van de toekomst.

Om de eenheid te detecteren in die diversiteit moeten we die diversiteit net durven benoemen. Daarbij redeneren we niet vanuit een fysieke plek of een instelling, maar wel vanuit een werking. Hét cultuur- en gemeenschapscentrum bestaat niet. Er zijn heel wat diverse en dynamische werkingen actief in de sector. De VVC poogt die diversiteit te vatten door de rollen die cultuur- en gemeenschapscentra kunnen opnemen meer concreet te maken. Die rollen beschouwen we niet als vaste definities, maar als open en flexibele ruimtes die door de centra al dan niet bespeeld kunnen worden.

Onderstaande rollen zijn work-in-progress binnen de VVC en de sector.
Heb je opmerkingen of aanvullingen? We horen graag jouw feedback.

#1 Het cultuurcentrum als vrije ontmoetingsplek
Cultuurcentra blijven een huis van ontmoeting: een centrale plek waar mensen met eenzelfde interesses en gemeenschappen elkaar treffen, waar verenigingen en organisaties een thuis vinden, waar publiek en kunstenaar elkaar ontmoeten, waar kunstenaars met elkaar in dialoog kunnen gaan, waar vrijwilligers en burgers zich thuis mogen voelen. Het zijn ontmoetingen die in elkaar overlopen en elkaar aanraken.

#2 Het cultuurcentrum als knooppunt van de brede kunstensector
Het zit in het DNA van de werking van de cultuurcentra om onderdak te bieden aan uiteenlopende vormen van kunst- en cultuuruitingen die voortvloeien uit verschillende hoeken. Het professionele en internationale kunstencircuit kan er terecht met producties, maar er is ook plek voor de amateurkunsten. Er is aandacht voor beeldende kunsten, theater, dans, muziektheater, film, comedy, performance … en dat niet alleen binnen de muren van het cultuurcentrum. De symbiose met andere disciplines wordt eveneens ook buitenhuis gemaakt door locatieprojecten en festivals.

#3 Het cultuurcentrum als belangrijke schakel in het lokale weefsel
Al meer dan 40 jaar zijn cultuurcentra mee de aanjagers van het lokale culturele leven. Als cruciale schakels in het lokale en culturele netwerk nemen ze die rol verder op en spelen die uit. De troeven zijn dan ook niet min: lokaal sterk verankerd en een gewaardeerd kwaliteitslabel. Het verdiepen van deze rol houdt in dat nog meer de connectie wordt gemaakt met andere lokale spelers uit het culturele veld, maar ook met andere domeinen om samen in te zetten op maatschappelijke uitdagingen.

#4 Het cultuurcentrum als ervaren speler in het bovenlokale veld
Krachten en expertise bundelen, ook daar zet het cultuurcentrum verder op in. Het verkent, onderzoekt en experimenteert verder hoe het zijn bovenlokale opdracht diepgaander kan uitwerken en werkt daarvoor samen andere cultuurcentra en partners van diverse pluimage bijvoorbeeld door samen in te zetten op gezamenlijke communicatie, kennisdeling, financiële afstemming en talentontwikkeling.

#5 Het cultuurcentrum als creatieve netwerker
Het cultuurcentrum neemt de rol van creatieve netwerkorganisatie op. Meer dan op het realiseren van de eigen agenda, focust het op het faciliteren van contacten, activiteiten en initiatieven van en tussen personen en organisaties. Het cultuurcentrum profileert zich uitdrukkelijk als een creatief netwerk, dat lokaal, bovenlokaal, nationaal en internationaal werkt. Dit vraagt om een open en geëngageerde werkwijze waarbij de specifieke kennis in huis wordt ingezet voor lokale en bovenlokale noden. De cultuurwerker is niet langer specialist, maar netwerker en verbinder.

#6 Het cultuurcentrum als gangmaker en kansengever
Het cultuurcentrum werkt niet enkel vanuit de eigen expertise, maar ook vanuit het geloof in de expertise en de goesting van anderen. Het centrum creëert kansen voor in wie het gelooft. Het overstijgt zo de rol van louter infrastructuurleverancier voor cultuurproducten van professionele gezelschappen en lokale verenigingen. Het is initiator en mede-actor bij nieuwe samenwerkingen en werkmodellen met vertrouwde en nieuwe partners.

#7 Het cultuurcentrum als cocreatieve organisatie
Het cultuurcentrum zet in op participatie, cocreatie en creativiteit. Met nieuwe presentatiemodellen, educatieve en omkaderende activiteiten, een vrijwilligerswerking die uitstijgt boven het louter functionele, het opzetten van eigen creaties waarin de verbinding gemaakt wordt tussen het professionele kunstenveld en de lokale noden toont het cultuurcentrum aan dat het zijn publiek ernstig neemt. Het cultuurcentrum transformeert in een cocreatieve organisatie en het publiek van een passieve cultuurconsument in een actieve cultuurparticipant.

Share this Page: